RSS
امروز یکشنبه ، ۴ آبان ۱۳۹۹
آخرین اخبار

۲۲ آبان، آخرین مهلت معرفی نیازهای فناورانه به «شرکت بیمه سامان»

بیمه کوثر رتبه اول تحقق بالاترین سود خالص را به‌دست آورد

پیشنهادهایی برای تامین سرمایه بانک توسعه تعاون

تغییر ساعت کار بانک‌های خصوصی

تهدید یورو با یوان دیجیتال

کرونا و کارآفرینی: تهدید یا فرصت؟

آخرین وضعیت سهام عدالت جدید

FATF ایران را در فهرست سیاه نگه داشت

یارانه ۱۲۰ هزار تومانی به چه کسانی می رسد؟

جزئیات وام جدید کرونا

یک تصمیم جدید برای استخراج رمز ارز

بخشنامه دورکاری ۵۰ درصد کارکنان دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد

حبس نفس بازار طلا در آستانه انتخابات آمریکا

شاخص بورس همچنان می‌ریزد؟

۲۸ نماد بورسی متوقف شدند

بورس در نخستین هفته آبان‌ماه به کدام سمت می‌رود؟

تصویب صورت های مالی بیمه میهن

افتتاح شعبه جدید بیمه نوین در شهر لار

رالی باخت - باخت خودرو

فروش بزرگ بنزین در بورس

آیا سود ۲۵ درصدی در راه است؟

بعد از انتخابات آمریکا «قیمت دلار» چقدر بالا و پایین خواهد شد؟

۱۸.۵ میلیارد دلار تأمین ارز از ابتدای سال جاری

سود خالص ۱۰هزار میلیارد تومانی فملی

استیضاح وزیر اقتصاد کلید خورد

نیم ‏نگاهی به چالش‌ها و مسیر پیش روی زنان

شیرین احمدنیا استاد دانشگاه/ آینده نگر
۱۰:۴۲ - ۱۳۹۹/۴/۱۱کد خبر: 308112
ایستانیوز:شیوع ویروس کرونا چه تاثیری بر مسائل معیشتی و اقتصاد حوزه زنان داشته است؟ پاسخ را در این مقاله بخوانید.
مواجهه تا حدودی غیرمنتظره ما، در جوامع حاضر با پدیده همه‌گیری جهانی ویروس کرونا، شرایط نوینی را در حیطه‌های مختلف زندگی افراد به وجود آورده است. اگر توجه  را به شرایط کار و زندگی زنان معطوف کنیم ممکن است بتوانیم بر اساس گمانه‏زنی، پیش‏بینی‌هایی هم برای تغییرات و تحولات احتمالی پیش رو یا پیامدهای بحران حاضر برای زنان در دوران پساکرونا در ذهن بپرورانیم. 
 
زنان نیمی از جمعیت کشور را به خود اختصاص می‌دهند که از نقطه نظر سهمشان در بازار کار رسمی با رقمی که در بهترین حالت، همواره از ۱۷ درصد فراتر نرفته است، اقلیتی در میان جمعیت فعال اقتصادی ایران به حساب می‌آیند. در مقایسه با زنان غیرفعال اقتصادی - که عمدتا متشکل از  زنان خانه‌دار یا درحال تحصیل‌اند- و بخش وسیع‌تر زنان جامعه را تشکیل می‌دهند، این اقلیت، از امتیازات احراز و ایفای نقش شغلی برخوردارند، یعنی شرایطشان با  کسب درآمد، کسب برخی  امتیازات مادی و رفاهی، عزت نفس بالاتر، حمایت اجتماعی وسیع‏تر ناشی از محیط کاری و همکاران، استقلال نسبی، و توان تاثیرگذاری بیشتر بر شرایط زندگی خود و اطرافیان تداعی می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود. ‌ مسلما نمی‌توان گفت که زنان شاغل، همه بهره‌مند از شرایط کاری در رده‌های بالای سلسله مراتب ساختار شغلی هستند یا درآمدهای سرشار و کلان کسب می‌کنند، با این حال، شغلشان به‌طور نسبی، حداقل‌های امتیازات ناشی از اشتغال را که معمولا مردان از آن بهره‏مند هستند تضمین می‌کند، به‌ویژه اگر در بازار رسمی کار تمام‏وقت داشته باشند. امتیازاتی چون بیمه درمانی، تامین بازنشستگی، و حداقل حقوق و مزایا شامل حالشان می‌شود، که سهمی در ارتقای بنیان‌های رفاهی برای خود و خانواده‌شان خواهد داشت. در سطح جهانی، تلاش‌های مستمری در چارچوب اقدامات مرتبط با ارتقای شاخص‏های‏‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏توسعه انسانی، برای ارتقای جایگاه زنان با اتخاذ سیاست‏های‏‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏رفع تبعیض یا اعمال سهمیه‌بندی‌ها و تبعیض مثبت صورت گرفته که به نرخ‌های بالاتر مشارکت زنان،‌ مسلما درکشورهای توسعه‏یافته اما همچنین در مورد کشورهای در حال توسعه، و حتی در سطح کشورهای خاورمیانه منتهی شده است. گزارش شکاف جنسیتی مجمع جهانی اقتصاد که در چهار عرصه آموزش،‌ بهداشت، اقتصاد و سیاست، سالیانه به رصد تحولات زندگی زنان در کشورهای مختلف می‌پردازد، هرچند نسبت به جایگاه نسبتا خوب زنان ایران از نظر آموزش و سلامت گواهی داده است،‌ اما در مجموع از منظر تبعیض و نابرابری زنان در مقایسه با مردان، وضعیت زنان ایران را در پایین‏ترین رتبه‏ها - به ویژه به دلیل حضور کمرنگ‏تر در حیطه‏های‏‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏فعالیت اقتصادی و  مشارکت سیاسی نشان می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏دهد. 
 
یعنی علی‏رغم همه شواهد امیدوارکننده در زمینه ارتقای باسوادی و سطح تحصیلات زنان و ورود روزافزون و چشمگیر زنان به عرصه تحصیلات تکمیلی، زنان ایرانی به همان نسبت تاکنون وارد بازار کار و اشتغال رسمی نشده و نتوانسته‏اند تاثیرگذاری شایسته و بایسته‏ای بر صحنه‏های‏‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏سیاسی و اقتصادی داشته باشند. مطالعات نشان می‏دهند موانع فرهنگی و حقوقی دیرپا همچنان در کارند تا نسبت میان تحصیلات و اشتغال زنان به تعادل مناسب‏تری نزدیک نشده باشد. در مورد جمعیت فعال اقتصادی در جست‏وجوی کار،‌ نرخ بیکاری زنان بنا به آمار رسمی مرکز آمار ایران، دو برابر مردان است. در مورد توزیع فرصت‏های‏‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏شغلی محدود، بنا به این باور سنتی که مردان نان‏آور خانواده‏اند، همواره اولویت به اشتغال مردان داده می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود، و کارفرمایان برای گریز از مواجهه با پیامدهای ناشی از ایفای نقش‏های‏‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏سنتی زنان (همچون تعیین‏کنندگی شوهر برای ادامه اشتغال و احتمال بارداری زنان و ترک شغل و نظایر آن) ترجیح می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏دهند از استخدام زنان سر باززنند. جای تردید نیست که  جامعه با عدم حضور موثر نیمی از نیروی بالقوه انسانی‏اش در نقش‏های‏‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏اقتصادی، از  نظر  دستیابی به اهداف توسعه آسیب‏پذیرتر و متضرر می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود.
 
 اما باید دانست یکی دیگر از تبعات رویکرد مخالف و نگرش منفی نسبت به حضور فعال‌تر زنان در امور مالی، اقتصادی و مولد درآمد این است که  زنان - اعم از زنان فعال و غیرفعال اقتصادی- به دلیل دسترسی و کنترل کمتر یا اساسا عدم کنترل‏شان بر منابع مالی در خانواده،‌ در مقایسه با مردان «فقیرترند» که در نتیجه، ایشان را نسبت به انواع مشکلات اجتماعی، بیماری‌ها،‌ و ناملایمات دوران سالمندی،‌ مستعدتر و آسیب‏پذیرتر می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کند، و این امر باید به عنوان دغدغه‏ای جدی برای مسئولان جامعه مطرح باشد. اگر فقر نسبی زنان در مقایسه با مردان را در کنار واقعیت‌های آماری دیگری نظیر نسبت رو به رشد خانوارهای زن- سرپرست در این کشور قرار دهیم، با  نگرانی‌های بیشتری نیز مواجه خواهیم بود. هم‏اکنون بیش از یک مورد از هر ده مورد خانوار در ایران را  خانوارهای زن- سرپرست تشکیل می‌دهند که در آنها زنان مجرد،‌ مطلقه و یا بیوه، و در مواردی زنان دارای شوهران از کار افتاده، معتاد یا زندانی هستند که خانواده را مدیریت و سرپرستی می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کنند، زنانی که در موارد بسیاری فاقد تحصیلات عالیه، فاقد شغل، سابقه یا تجربه شغلی،‌ فاقد پشتوانه‏های‏‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏مالی و بیمه، درآمد و محروم از تسهیلات  حمایتی‏اند،‌ در حالی که چه‏بسا،‌ افراد دیگری نظیر والدین سالمند یا فرزندانی را هم تحت تکفل خود دارند. 
 
هنگامی که «گزارش آینده‏پژوهی ایران» در سال ۱۳۹۶ توسط کارشناسان مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری منتشر شد در میان یکصد مسئله اصلی شناسایی‏شده در کشور، مشخص شد که «چالش‌های اجتماعی» بیش از نیمی از مسائل کشور یعنی ۵۲ درصد را به خود اختصاص داده‌اند. اولویت‌بندی مسائل اجتماعی کشور از نگاه خبرگان اجتماعی، حکایت از این داشت که به ترتیب، سرمایه اجتماعی، فقر و نابرابری، فساد سیستمی، ناامیدی درباره آینده،‌ بی‌تفاوتی اجتماعی، امنیت روانی و اجتماعی، و نهایتا اخلاق عمومی در صدر قرار داشته‌اند. اگر این نتایج را با نگاه حساس به مسائل جنسیتی مجددا مورد توجه قرار بدهیم، متوجه می‌شویم که تقریبا تمامی این چالش‌ها مواردی هستند که  به‌طور ویژه و بنا به سابقه‌ای دیرین، عموم زنان را در این جامعه مبتلابه خود ساخته‌اند. فعالان اجتماعی پیگیر مطالبات زنان، مدت‌هاست که  در صدر فهرست خود، از نابرابری‌های جنسیتی،‌ از پایین بودن سرمایه اجتماعی جامعه زنان در قالب عدم امکان مشارکت‏های‏‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏اقتصادی و اجتماعی‏شان، از ضعف یا عدم تامین اجتماعی و امنیت روانی زنان، و از فقر گسترده در میان زنان نام برده و گلایه دارند و ضرورت اتخاذ سیاست‌های جدید برای مقابله با این شرایط را در مورد جامعه زنان متذکر می‌شوند.
 
بحران کرونا در ایران و جهان، در عین تصویر عمومی منفی و هولناکش، به نظر می‌رسد در مواردی هم،‌ روزنه‌های مثبتی را برای اندیشیدن به تغییر یا بهبود شرایط در مقابل چشمان نیازمند برخی از  اقشار و گروه‏ها گشوده است.
 
 به‌عنوان مثال،‌ از جمله اینکه شاهد هستیم این روزها، ‌آموزش یا اشتغال، تکیه بیشتری بر امکانات فن‌آوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی دارد؛ می‌بینیم خبررسانی،‌ آموزش و انتقال دانش از طریق رسانه‌های نوین، مرتبا‌ کم‏هزینه‌تر و فراگیرتر شده، تبلیغات و بازاریابی اینترنتی و برخط برای کالاها و انواع خدمات، از ظرفیت‌های فن‌آوری‌های نوین ارتباطی،‌ رفته‌رفته، بیشتر بهره می‌برد و نوآوری در اشتغال‌زایی با کمک ابزارهای ارتباطی و نر‌م‌افزارهای مبتکرانه و خلاق، مرتب مسیرهای تازه‌ای برای فعالیت جوانان نسل جدید گشوده است. به نظر می‌رسد در چنین شرایطی با موجی از فعالیت‌های بازار کار غیررسمی مبتنی بر ابزار دانش هوشمند و مهارت‌های رسانه‌ای نسل جدید تحصیل‌کرده‌تر اعم از زن و مرد، مواجه هستیم که می‌تواند تعیین‌کنندگی عامل جنسیت را - در عرصه اشتغال- به طور روزافزونی کمرنگ ‏تر کند و در جریان تشکل‌یابی‌های کاری در فضای مجازی،‌ برخی از موانع سنتی فرهنگی را در بسیج نیروهای انسانی مستعد برای اشتغال درنوردد؛ شاید به زنان نسل جدید در کنار مردان نسل نو، بیشتر در فضای مجازی، امکان و فرصت‌های همکاری و مجالی برای فعالیت‌های جدید و درآمدزا بدهد.
 



برچسب‌ها:زنان، جامعه ایران
» ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *